آلیاژ غیرآهنی

 آلیاژ های غیر آهنی، برای اولین بار در پنج هزار سال پیش کشف شد. به عنوان مثال با ذوب کردن سنگ مس و قلع، برنز کشف شد. در آلیاژهای غیرآهنی، عناصری مانند نیکل، مس ، آلومینیوم و غیره با فلزات دیگر و حتی گاها آهن، ترکیب میشود. عموما آلیاژ های آهنی غیر فلزی مقاومت و استحکام بالایی در برابر خوردگی و حرارت  دارد. در این مقاله قصد داریم شما را با آلیاژهای غیرآهنی، انواع و خواص آن آشنا کنیم. با آهن ملل همراه باشید.

آلیاژ غیرآهنی چیست؟

در واقع آلیاژها، از ترکیب دو یا چند فلز، برای افزایش و بهبود چقرمگی و استحکام با یکدیگر ترکیب می شوند. آلیاژها، دارای یک فلز زمینه می باشند و عناصر دیگر، تکمیل کننده خصوصیات آن است. در آلیاژهای غیرآهنی، فلز اصلی، آهن نمی باشد و عناصر دیگر با یکدیگر ترکیب شده اند.

آلیاژ غیرآهنی
آلیاژ غیرآهنی

انواع آلیاژ غیرآهنی

آلیاژهای غیرآهنی انواع مختلفی دارند، در ادامه به برخی از آلیاژهای غیرآهنی می پردازیم.

آلیاژهای نیکل

آلیاژهای نیکل، برپایه نیکل استخراج شده از پوسته و هسته زمین، تولید می شوند. آلیاژهای نیکل، انعطاف پذیر و چکش خوار است و مقاومت بالایی دارد. آلیاژهای پایه نیکل غیرآهنی به گروه‌ های زیر تقسیم می گردند:

  • آلیاژ نیکل-مس
  • آلیاژ نیکل-کروم
  • آلیاژ نیکل-کروم-آهن-مولیبدون
  • آلیاژ نیکل-آهن
  • آلیاژ نیکل-کروم-آهن

در ادامه به توضیح مهم ترین آن ها می پردازیم.

آلیاژ نیکل – مس

آلیاژ نیکل-مس با نام آلیاژ مونل شناخته می شود. فلز به کار رفته شده در این نوع آلیاژ، ۶۷% نیکل و ۳۳% مس بایکدیگر ترکیب می شوند. معمولا مقدار ترکیبات آلیاژها در کاربرد آن ها تاثیرگذارند. این آلیاژ، برای ساخت شیرآلات، مخزن های تحت فشار و پمپ ها کاربرد دارد. انواع آلیاژ های نیکل-مس عبارتند از:

آلیاژترکیبکاربرد
Monel 400نیکل ۶۷% و مس ۳۳%شافت پمپ و اتصالات دریایی
Monel K500نیکل ۶۳%، مس ۳۰%، آلومینیوم ۶% و تیتانیوم ۱%وسایل پزشکی و ابزارهای حفاری چاه نفت
Monel R405نیکل ۶۳%، مس ۳۴%، سیلسیوم ۳%ساخت سیم و پیچ خودکار
جدول انواع آلیاژ نیکل-مس

آلیاژ نیکل – کروم

آلیاژ نیکل-کروم، در دمای بالا از مقاومت مناسبی برخوردار است و در انتقال جریان الکتریکی، عملکرد خوبی دارد. به این نوع آلیاژ، اینکونل می گویند. معمولا افراد، آلیاژ اینکونل و هیستول را با یکدیگر اشتباه می گیرند در حالی که در ترکیبات آلیاژ هیستول، فلز آهن به کار رفته است. انواع آلیاژ اینکونل‌ عبارتند از:

آلیاژترکیبکاربرد
Inconel 600نیکل ۷۵% و کروم ۱۵.۵ %قابل استفاده در مکان های اسیدی
Inconel 601نیکل ۶۳% و کروم ۲۱%صنعت هوافضا و ایستگاه های تولید نیرو
Inconel 617نیکل ۴۴%، کروم ۲۴% و کبالت ۱۵%در کانال انتقال حرارت هواپیما
Inconel 625نیکل ۶۰.۵%، کروم ۲۳% و مولبیدون ۱۰%زیردریایی ها و کشتی های نظامی کابل های کف دریا
Inconel 690نیکل ۶۱% و کروم ۲۱.۵%کوره فرآوردهای پتروشیمی، در کارخانه های زباله سوزی و مواد دفع کننده رادیواکتیو
Inconel 718نیکل ۵۵% و کروم ۲۱%مخازن برودتی و موتور توربین
Inconel 750نیکل ۷۰%، کروم ۱۷% و تیتانیوم ۳%صنایع نفت و گاز
جدول انواع آلیاژ نیکل-کروم (اینکول ها)

آلیاژهای مس

یکی از مهمترین و پرکاربردترین فلزات جهان، فلز مس می باشد. از مهمترین خصوصیت های مس، قابلیت آلیاژ پذیری آن است.

آلیاژفلزات آلیاژیترکیبکاربرد
xx1cمس خالصکربن ۱% و مس ۹۹%لوله مسی و تجهیزات تقطیر
xx2cمس و روی (آلیاژ برنج)مس ۹۵% و روی ۵%مدال فیوز الکتریکی و پلاک قطعات الکتریکی
xx3cمس، روی و سرب (آلیاژ برنج سرب دار)مس ۵۰% تا ۶۳%، روی ۲۰% تا ۴۰% و سرب ۰.۵% تا ۱%مبدل حرارتی
xx4cمس، روی و قلع (برنج قلع دار)مس ۵۹%، روی ۴۰% و قلع ۱%سوئیچ و بست های الکتریکی
xx5cمس قلع فسفر (فسفر برنز)مس ۹۴.۸%، قلع ۰.۵% و فسفر ۰.۲% قطعات سخت افزاری، اتصالات کامپیوتری و ساخت وسایل موسیقی
xx6cمس آلومینیوم (برنز آلومینیوم دار)


مس سیلسیوم (برنز سیلسیوم دار)
آلومینیوم ۵% تا ۱۱%، مس ۸۷% تا ۹۵%



مس ۹۷ و سیلسیوم ۳%
استفاده در تجهیزات دریایی



خطوط فشار هیدرولیکی، گیره، کابل ها و میخ پرچ
xx7cمس نیکل



مس نیکل روی (ورشو)
مس ۹۵% و نیکل ۵%



مس ۶۰%، روی ۲۰% و نیکل ۲۰%
صنایع دریایی



مقاوم در برابر زنگ زدگی
xx8cآلیاژ ریختگی با درصد مس بالا، برنج ریختگی و آلیاژ ریختگی برنز منگنزتمام درصدها، در آلیاژهای مس، مدل ریختگی بیشترین حد مربوط به فلز مس بوده و دیگر فلزات تکمیل کننده فلز مس است.اتصالات رادیاتور
xx9cدر این آلیاژ غیرآهنی عناصر دیگر نیز در حد ۰.۱ تا ۰.۳ در ترکیب آلیاژ استفاده می شود.پیستون ماشین
جدول طبقه بندی آلیاژهای پایه مسی براساس استاندارد CDA

آلیاژهای آلومینیوم

آلیاژ آلومینیوم ترکیبی از آهن، مس، منیزیم، سیلیکون و روی می باشد. افزودن عناصر به آلومینیوم، باعث افزایش استحکام، کارایی، مقاومت در برابر خوردگی، هدایت الکتریکی و چگالی آلیاژ می شود.

لیست آلیاژهای آلومینیوم

  • Alnico (آلومینیوم، نیکل و مس)
  • Birmabright (آلومینیوم و منیزیم)
  • دورالومین (مس و آلومینیوم)
  • هندالیوم (آلومینیوم، منیزیم، منگنز و سیلیکون)
  • Magnox (اکسید منیزیم و آلومینیوم)
  • سیلومین (آلومینیوم، سیلیکون)
  • تیتانال (آلومینیوم، روی، منیزیم، مس و زیرکونیوم)
  • زاماک (روی، آلومینیوم، منیزیم و مس)
آلیاژ آلومینیوم
آلیاژ آلومینیوم

شناسایی آلیاژهای آلومینیوم:

آلیاژها نام های مشترکی دارند؛ اما با استفاده از اعداد چهار رقمی شناسایی می شوند. اولین رقم آن نشان دهنده کلاس یا سری آلیاژ است.

۱xxx آلیاژهای آلومینیوم سری ۱xxx، با خلوص ۹۹ درصد یا بالاتر ساخته می شوند.

۲xxx – این آلیاژها قوی و سخت هستند؛ اما به اندازه سایر آلیاژهای آلومینیوم، در برابر خوردگی، مقاوم نمی باشند.

۳xxx محبوب ترین آلیاژ این سری، ۳۰۰۳ است که برای ساخت ظروف پخت و پز و آلیاژ ۳۰۰۴ برای ساخت قوطی های آلومینیومی استفاده می شود.

۴xxx – برای ساخت آلیاژهای ۴xxx به آلومینیوم، سیلیکون اضافه می شود. از این سری برای ساخت سیم جوش استفاده می شود.

۵xxx – عنصر آلیاژی اصلی در سری ۵xxx، منیزیم است. این آلیاژها قوی، قابل جوش و مقاوم در برابر خوردگی دریایی هستند و برای ساخت مخازن تحت فشار و ذخیره سازی استفاده می شوند.

۶xxx – سیلیکون و منیزیم در آلیاژهای ۶xxx وجود دارد. متداول ترین آلیاژ این سری، ۶۰۶۱ است که برای ساخت قاب کامیون و قایق استفاده می شود.

۷xxx – آلیاژهای مهم، ۷۰۵۰ و ۷۰۷۵ هستند که هر دو برای ساخت هواپیما استفاده می شوند.

۸xxx – از مهم ترین آلیاژهای آلومینیوم می توان به ۸۵۰۰، ۸۵۱۰ و ۸۵۲۰ اشاره کرد.

کلام پایانی

در حال حاضر برای ساخت اکثر وسایل مورد نیاز در صنایع مختلف، آلیاژهای غیرآهنی مورد استفاده قرار می گیرند. در این مقاله با برخی از این آلیاژ های غیرآهنی آشنا شدید. از اینکه برای خواندن این مقاله وقت گذاشتید، کمال تشکر را داریم.

سوالات متداول آلیاژ غیرآهنی

آلیاژ غیرآهنی چیست؟

به آلیاژهایی که از ترکیب فلزات غیرآهنی تشکیل می شوند، آلیاژ غیرآهنی می گویند.

انواع آلیاژ غیرآهنی کدامند؟

انواع آلیاژ غیرآهنی شامل آلیاژ نیکل، مس و آلومینیوم می باشند.

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.