رده لوله چیست و چگونه محاسبه می شود؟

رده لوله پارامتر مهمی در صنعت فولاد است و برای معرفی ابعاد لوله مانیسمان یا لوله های بدون درز به کار می رود و به عنوان از ایمن بودن لوله اطمینان حاصل کرد.  رده لوله با حرف “Sch” روی لوله درج می شود که مختصر Schedule number  است.

منظور از رده لوله دقیقا چیست؟

رده لوله نوعی معیار برای اندازه گیری ضخامت لوله است ولی در واقع اندازه گیری واقعی نیست و در سایزهای مختلف ضخامت دیواره عوض می شود.

پس در سایز مشترک با افزایش رده، ضخامت لوله هم افزایش پیدا می کند و لوله های رده پایین تر، ضخامت پایین تری دارند و فشار کمتری را می توانند تحمل کنند.اما توجه داشته باشید که این به این معنی نیست که رده لوله همان ضخامت لوله است! در جدول رده لوله می توانید این موضوع را به خوبی مشاهده کنید.

همانطور که در جدول می بینید لوله های ۳ اینچ از رده ۴۰ دارای ضخامت ۵.۴۹ میلی متر هستند، در حالی که سایز ۴ اینچ لوله های رده ۴۰ ضخامت ۶.۰۲ میلی متر دارند. این نشان می دهد که ضخامت با وجود ثابت بودن رده ۴۰ افزایش پیدا می کند.

---

پس تعریف دقیق رده لوله چیست؟

در تعریف جامع تر و دقیق تر، رده لوله رو باید اینطور بیان کرد:

رده لوله، عددی بدون بُعد است که وابسته به فشار وارده بر لوله است. رده لوله یا اسکجول لوله رو می شود به نوعی معادل ابعاد لوله و تعیین کننده مشخصات فنی آن دانست. با استفاده از رده لوله می توان ایمنی و قابل اعتماد بودن لوله رو در فشار کاری مختلف مشخص کرد.

---

روش محاسبه رده لوله

با استفاده از فرمول زیر می توانید رده لوله را محاسبه کنید:

SCH = (۱,۰۰۰) ×(P/S) (رده لوله)

P= فشار کاری واحد MPa

S= تنش مجاز واحد MPa

مهندسان با استفاده از نسبت فشار کاری به تنش مجاز لوله، رده لوله را تخمین می زنند. به عنوان مثال اگر p یا فشار کاری لوله برابر با ۴۵۰ و تنش لوله برابر با ۱۲۰۰۰ باشد در نتیجه

(۱۰۰۰) *(۱۲۰۰۰/۴۵۰) = 37.۵. یعنی رده تقریبا برابر با ۴۰ خواهد شد.

---

استانداردهای رده لوله

رایج ترین استانداردهای مورد استفاده رده لوله شامل موارد زیر می شود:

• ASME B 36.10 (لوله های درز دار و بدون درز)
• ASME B36.19  (لوله های استیل)

نکات تکمیلی درباره رده لوله

رده‌های لوله از ۵ تا ۱۶۰ و XXS است؛ هرچه عدد بالاتر می رود، فشار قابل تحمل لوله هم بیشتر می شود، رده های لوله شامل موارد زیر می شود:

۵، 5S، ۱۰، ۲۰، ۳۰، STD، ۴۰، ۶۰، XS ، ۸۰، ۱۰۰، ۱۲۰، ۱۴۰، ۱۶۰ و XXS

• STD: استاندارد
• XS: بسیار قوی
• XXS: فوق العاد قوی